Νέες προοπτικές στη θεραπεία της παχυσαρκίας
Η αντιμετώπιση της Παχυσαρκία βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της ιατρικής έρευνας, καθώς νέα φάρμακα και επιστημονικά δεδομένα αλλάζουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται η νόσος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι κλινικές μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη και εξετάζουν την ανίχνευση βιοδεικτών οι οποίοι θα μπορούν να προβλέπουν εάν ένας ασθενής θα ανταποκριθεί στη θεραπεία, αλλά και αν η απώλεια βάρους θα αφορά κυρίως λιπώδη ιστό ή μυϊκή μάζα. Παράλληλα, η ανάπτυξη νέων φαρμάκων, ακόμη και σε μορφή χαπιού, δημιουργεί προοπτικές για πιο αποτελεσματική και εξατομικευμένη θεραπεία.
Όπως εξηγεί στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας» η γενική ιατρός και επιστημονική συνεργάτης της Ιατρικής Σχολής του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ευανθία Παπαγεωργίου, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών –περίπου 10% έως 20%– εμφανίζει πολύ μικρή ή ακόμη και μηδενική απώλεια βάρους κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Η αιτία είναι πολυπαραγοντική και σχετίζεται με νευροορμονικούς μηχανισμούς, γενετικούς παράγοντες και το μεταβολικό προφίλ κάθε ασθενή. Στη συνέντευξη που ακολουθεί παρουσιάζονται τα βασικά σημεία της σύγχρονης κλινικής πρακτικής, τα συχνότερα λάθη των ασθενών και τα νεότερα δεδομένα που διαμορφώνουν το μέλλον της θεραπείας της παχυσαρκίας.
Ο ρόλος των βιοδεικτών και οι ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται
Σύμφωνα με την κ. Παπαγεωργίου, η αναγνώριση ότι η παχυσαρκία αποτελεί νόσο είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για την αντιμετώπισή της. Η σωστή προσέγγιση απαιτεί καθοδήγηση από ειδικά εκπαιδευμένο γιατρό και εξατομικευμένη θεραπεία, που συνδυάζει διατροφή, άσκηση και, όπου χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, ένα ποσοστό ασθενών δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις διαθέσιμες θεραπείες.
Η μειωμένη αποτελεσματικότητα μπορεί να σχετίζεται με διάφορους παράγοντες, όπως η χαμηλή ευαισθησία των υποδοχέων στους GLP‑1 receptor agonists, γενετικές διαφοροποιήσεις που επηρεάζουν την όρεξη ή έντονη αντίσταση στην ινσουλίνη. Επιπλέον, ανεπιθύμητες ενέργειες –όπως ναυτία ή έμετος– μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλότερη δόση ή ακόμη και διακοπή της θεραπείας. Σήμερα δεν υπάρχει ακόμη κλινικά καθιερωμένος βιοδείκτης που να προβλέπει εκ των προτέρων την ανταπόκριση ενός ασθενή, ωστόσο διεξάγονται κλινικές μελέτες που στοχεύουν ακριβώς σε αυτή τη δυνατότητα.
Στην καθημερινή κλινική πράξη, οι γιατροί χρησιμοποιούν συσκευές που μετρούν τη σύσταση του σώματος, όπως ποσοστό λίπους, μυϊκή μάζα, κυτταρική μάζα και επίπεδα νερού, καθώς και τον βασικό μεταβολικό ρυθμό. Μέσα από επαναλαμβανόμενες μετρήσεις μπορούν να διαπιστώσουν εάν η απώλεια βάρους αφορά κυρίως λίπος ή μυϊκό ιστό και να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.
Νέα φάρμακα, όρια χρήσης και το μέλλον της θεραπείας
Τα περισσότερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ανήκουν στην κατηγορία των αγωνιστών GLP-1 και έχουν παρόμοιο μηχανισμό δράσης. Ωστόσο υπάρχουν διαφορές μεταξύ τους ως προς την ανεκτικότητα, τις παρενέργειες και τις ενδείξεις χρήσης. Για παράδειγμα, η δραστική ουσία Semaglutide έχει εγκριθεί από οργανισμούς όπως ο U.S. Food and Drug Administration και ο European Medicines Agency για χρήση σε εφήβους άνω των 12 ετών με παχυσαρκία και συνοδά νοσήματα.
Παράλληλα, υπάρχουν σαφείς αντενδείξεις για συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού, όπως άτομα άνω των 75 ετών, εγκύους, θηλάζουσες και ασθενείς με ιστορικό μυελοειδούς καρκινώματος του θυρεοειδούς ή υποτροπιάζουσας παγκρεατίτιδας. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως ασθενείς με χολολιθίαση ή διαταραχές πρόσληψης τροφής, η θεραπεία μπορεί να χορηγηθεί μόνο με προσεκτική παρακολούθηση.
Όσον αφορά τη μακροχρόνια χρήση, υπάρχουν δεδομένα έως και τεσσάρων ετών για τη σεμαγλουτίδη, ενώ για παλαιότερα φάρμακα όπως η Liraglutide υπάρχουν στοιχεία που ξεπερνούν την πενταετία. Νεότερες θεραπείες, όπως η Tirzepatide, βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο παρακολούθησης.
Το μέλλον της θεραπείας φαίνεται ιδιαίτερα ελπιδοφόρο, καθώς νέα φάρμακα που βρίσκονται σε κλινικές μελέτες φάσης 2 και 3 αναμένεται να κυκλοφορήσουν τα επόμενα χρόνια. Μάλιστα, ορισμένα από αυτά θα είναι διαθέσιμα και σε μορφή δισκίου, γεγονός που αναμένεται να διευκολύνει σημαντικά τη συμμόρφωση των ασθενών και να ανοίξει τον δρόμο για πιο αποτελεσματικές και εξατομικευμένες θεραπείες της παχυσαρκίας.
ΑΠΕ-ΜΠΕ ΑΕ.
