Η πυρκαγιά του Αυγούστου 2023 στον Έβρο, η οποία έχει χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη δασική πυρκαγιά που έχει καταγραφεί σε Ελλάδα και Ευρώπη, κατέκαψε συνολικά 961.133,65 στρέμματα, εκ των οποίων το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό (86,6%) αποτελούσαν πολύτιμο δάσος.
Το αποτύπωμα στο φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα της περιοχής είναι τεραστίων διαστάσεων, με έντονο το πλήγμα στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου αλλά και σχεδόν σε όλες τις περιοχές Natura του Έβρου.
Οι απώλειες σε ζωικό και φυτικό κεφάλαιο και η ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή που υπέστη η περιφερειακή ενότητα Έβρου όξυνε τα ήδη υπάρχοντα σοβαρά προβλήματα της περιοχής, που αποτελεί μία από τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές της χώρας: δημογραφικό, πρωτογενής τομέας, επενδύσεις κλπ.
Ακόμα και τα τμήματα του νομού που δεν επλήγησαν άμεσα από την καταστροφική πυρκαγιά βιώνουν τις τραγικές συνέπειες στο πλαίσιο εξάρτησης και αλληλεπίδρασης σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.
Είναι γνωστό ότι το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας προχώρησε τη σύσταση Ειδικής Επιτροπής για την κατάρτιση Ειδικού Αναπτυξιακού Προγράμματος για τον Έβρο με συγκεκριμένους στόχους ως προς την αναγέννηση των δασικών εκτάσεων και ειδικά του πολύτιμου δάσους της Δαδιάς, τις υποδομές για την αντιπλημμυρική θωράκιση, τη στήριξη παραγωγικών ομάδων, κλάδων και περιοχών με έμφαση στον πρωτογενή τομέα, τον τουρισμό και τον πολιτισμό. Κατόπιν επιστολής του Υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ανατέθηκε στο σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ» η εκπόνηση master plan, το πρώτο παραδοτέο του οποίου παραδόθηκε τον Μάρτιο του 2024.
Κατά την ομιλία του στο συνέδριο με θέμα «Κλιματική Ανθεκτικότητα και τοπική κοινωνία», που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα (τέλη Ιουνίου) στην Αλεξανδρούπολη, ο Πρόεδρος του σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ» και μέλος της ανωτέρω Ειδικής Επιτροπής του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κ. Στ. Μπένος, απηύθυνε έκκληση στην κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη να «ξεκαθαρίσουν γρήγορα το τοπίο στον Έβρο» προκειμένου να προχωρήσει το πρόγραμμα αποκατάστασης «ΕΒΡΟΣ ΜΕΤΑ» επισημαίνοντας ότι η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης δεν μπορεί να καλύψει το κόστος υλοποίησης του εν λόγω προγράμματος.
Ο κ. Μπένος επεσήμανε ότι η κυβέρνηση πρέπει να δεσμευτεί σε δύο επίπεδα, τις υποδομές και τις πολιτικές, αναφέροντας ως παράδειγμα την απαιτούμενη πολιτική για την αντιμετώπιση του οξυμένου δημογραφικού προβλήματος στον Έβρο.
Επίσης, χαρακτήρισε αδιανόητο να μην υπάρξουν μέτρα για μεταφορικό και ενεργειακό ισοδύναμο και κάλεσε την κυβέρνηση να δεσμευτεί ξεκαθαρίζοντας τις προθέσεις της όσον αφορά τις πολιτικές και τη χρηματοδότηση διότι χωρίς αυτά είναι αδύνατη η συγκρότηση του Προγράμματος.
Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν ότι σήμερα, έναν ολόκληρο χρόνο μετά την καταστροφική πυρκαγιά, τίποτα δεν έχει προχωρήσει από την πλευρά της κυβέρνησης για την αποκατάσταση και την ανασυγκρότηση του Έβρου.
Έτσι, η αίσθηση της εγκατάλειψης και της αδιαφορίας της πολιτείας είναι το αίσθημα που κυριαρχεί μεταξύ των κατοίκων της περιοχής, ενώ η τεράστια οικολογική καταστροφή αποτελεί μια πληγή για την τοπική κοινωνία που δεν λέει να κλείσει.
Έντεκα ολόκληρους μήνες μετά και παρά τις επισκέψεις κυβερνητικών κλιμακίων και τις διαβεβαιώσεις ουδείς γνωρίζει το ύψος της χρηματοδότησης που θα διατεθεί από την κεντρική διοίκηση για την ανασυγκρότηση της περιοχής του Έβρου ούτε και για τις υποδομές που το δημόσιο κρίνει σκόπιμο να αποκατασταθούν.
Σύμφωνα με τον κ. Μπένο η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης έχει ήδη δεσμεύσει κονδύλια ύψους 15.000.000 ευρώ για τον σκοπό της ανασυγκρότησης της περιοχής, ποσό που φαντάζει ως «σταγόνα στον ωκεανό» για την κάλυψη των αναγκών θωράκισης των υποδομών και του φυσικού περιβάλλοντος δεδομένης της έκτασης των πυρκαγιών και της συνακόλουθης ευαλωτότητας του φυσικού περιβάλλοντος εξαιτίας της έντασης των ακραίων κλιματικών φαινομένων.
Ακόμα, όμως, και για την ενίσχυση των πυρόπληκτων επιχειρήσεων του Έβρου, έναν ολόκληρο χρόνο μετά, η κυβέρνηση δια του αρμοδίου Υφυπουργού κ. Τριαντόπουλου απαντά ότι η λύση «θα αναζητηθεί», μέσω νομοθετικής ρύθμισης που ψηφίστηκε μόλις λίγες μέρες πριν, σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία προκειμένου η κρατική αρωγή να ανακουφίσει όλους τους πληγέντες.
Τα προβλήματα του Έβρου, όμως, δεν σταματούν εδώ.
Πρόσθετα προβλήματα αντιμετωπίζει ο αγροτικός κόσμος με την ίδια την αγροτική παραγωγή της περιοχής του Βόρειου Έβρου να κινδυνεύει από την έλλειψη νερού άρδευσης.
Συγκεκριμένα, στις 09/07/2024 έληγε η εξηκονταετής διακρατική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας για τη διάθεση υδάτων του ποταμού Άρδα από τον οποίο αρδεύονται περίπου 220.000 στρέμματα αγροτικών εκτάσεων στην περιοχή.
Μόλις μία εβδομάδα πριν την τυπική λήξη της συμφωνίας, οι αγρότες της περιοχής δεν είχαν καμία απολύτως επίσημη ενημέρωση για το μείζον αυτό θέμα και δικαιολογημένα βρίσκονταν σε αναβρασμό καθώς οι φόβοι αναφορικά με την δυνητική διακοπή άρδευσης των καλλιεργειών τους συμπίπτουν με την περίοδο που τα περιθώρια κέρδους για τους παραγωγούς συρρικνώνονται εξαιτίας της σοβούσας ακραίας πληθωριστικής κρίσης.
Πριν λίγες μέρες, ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Έβρου κατήγγειλε ότι εδώ και 3 ολόκληρα χρόνια τόσο η Ομοσπονδία όσο και ο ΓΟΕΒ και οι ΤΟΕΒ είχαν επισημάνει τον κίνδυνο σχετικά με την επικείμενη λήξη της συμφωνίας και το τελευταίο διάστημα το μόνο που είχαν ήταν ανεπίσημες ενημερώσεις ότι οι δύο πλευρές (Ελλάδα – Βουλγαρία) είχαν συμφωνήσει προφορικά να συνεχιστεί η διοχέτευση υδάτων προς την Ελλάδα για τη φετινή αρδευτική περίοδο.
Μόλις στις 16/7/2024 – κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή – ανακοινώθηκε η υπογραφή προσωρινής συμφωνίας μεταξύ του Περιφερειάρχη Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και του προέδρου της βουλγαρικής εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας Natsionalna Elektricheska Kompania EAD (ΝΕΚ) για τη συνέχιση της παροχής αρδευτικού ύδατος από τον ποταμό Άρδα για την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών της περιοχής του βόρειου Έβρου έως τις 30 Σεπτεμβρίου.
Η προσωρινή αυτή συμφωνία, που εμφανώς δεν συνιστά διακρατική συμφωνία, έχει επίσης προκαλέσει έντονες ανησυχίες στον αγροτικό κόσμο της περιοχής διότι, σύμφωνα με δημοσιεύματα του τοπικού τύπου όπως ο ίδιος ο Περιφερειάρχης δήλωσε, η διοχέτευση των υδάτων θα γίνεται καθημερινά από τις 15:00 έως τις 22:00, κάτι που δεν εξυπηρετεί τους Εβρίτες αγρότες.
Σε αυτό το πλαίσιο, είναι προφανές ότι οι αγρότες αδυνατούν να σχεδιάσουν μεσομακροπρόθεσμα για τις καλλιέργειές τους ευρισκόμενοι σε καθεστώς ανασφάλειας και πλήρους αβεβαιότητας ενώ κανένας από το κεντρικό κράτος δεν έχει προβεί σε επίσημη ενημέρωσή τους για το τι μέλλει γενέσθαι στο απώτερο μέλλον.
Αντί διακρατικής συμφωνίας επελέγη, τελευταία στιγμή, μια μεσοβέζικη λύση που έρχεται να επιτείνει έτι περαιτέρω τα οξυμένα προβλήματα της περιοχής.
Και προφανώς το ζήτημα αυτό αποτελεί έναν ακόμα κρίκο στην αλυσίδα των προβλημάτων της ακριτικής περιοχής του Έβρου αλλά αναδεικνύει και την αδήριτη ανάγκη για έναν ολιστικό σχεδιασμό διαχείρισης των υδάτων που ούτως ή άλλως είναι οξυμένα σε ολόκληρη την επικράτεια ως άλλη μια αρνητική συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτώνται οι αρμόδιοι υπουργοί:
1) Ποιος είναι ο σχεδιασμός, ο προγραμματισμός και το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του Ειδικού Αναπτυξιακού Προγράμματος για τον Έβρο;
2) Σε ποιες ενέργειες έχει προβεί μέχρι σήμερα η κυβέρνηση και τα συναρμόδια υπουργεία για την αποκατάσταση και την ανασυγκρότηση της πληγείσας περιοχής του Έβρου;
3) Ποιος είναι ο συνολικός προϋπολογισμός για την υλοποίηση του Ειδικού Αναπτυξιακού Προγράμματος για τον Έβρο και από που θα χρηματοδοτηθεί η υλοποίησή του; Έχουν δεσμευτεί και εξασφαλιστεί οι απαιτούμενοι πόροι;
4) Δύναται να υπάρξει επέκταση της συμφωνίας ή νέα συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας για τη διοχέτευση των υδάτων του ποταμού Άρδα προκειμένου να συνεχίσουν να καλύπτονται οι ανάγκες άρδευσης της περιοχής του βόρειου Έβρου; Γίνονται διαπραγματεύσεις μεταξύ των αρμόδιων αρχών των δύο κρατών σε αυτή την κατεύθυνση και πότε θα υπάρξει αποτέλεσμα;
5) Σε ποιες ενέργειες θα προβούν τα συναρμόδια υπουργεία ώστε να εξασφαλιστεί η αδιατάρακτη υδροδότηση των αγροτικών εκμεταλλεύσεων των περιοχών του βόρειου Έβρου;
