Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας: Η σημασία της βιωμένης εμπειρίας
Η ουσιαστική συμμετοχή των ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία ψυχικής νόσου στη διαμόρφωση των πολιτικών και των υπηρεσιών ψυχικής υγείας αποτελεί βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας στις 10 Οκτωβρίου.
Το φετινό θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας, «Ακούγοντας τις Βιωμένες Εμπειρίες: Πραγματικές Φωνές, Πραγματική Αλλαγή», αναδεικνύει την ανάγκη οικοδόμησης συστημάτων ψυχικής υγείας μαζί με τους ανθρώπους που έχουν βιώσει οι ίδιοι την ψυχική νόσο.
Η ανάγκη για ουσιαστική συμμετοχή στη φροντίδα
Η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία επισημαίνει ότι πολύ συχνά ζητείται από ανθρώπους με «βιωμένη εμπειρία» να μοιραστούν τις ιστορίες τους, χωρίς ωστόσο να συμμετέχουν τελικά στη λήψη αποφάσεων.
Παράλληλα, αναφέρεται στις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα που αφορούν την ψυχική νόσο και οδηγούν στον αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση ανθρώπων που αντιμετωπίζουν κάποια ψυχική διαταραχή.
Όπως τονίζει η ΕΨΕ, το στίγμα για τις ψυχικές διαταραχές παραμένει κυρίαρχο και στην ελληνική κοινωνία. Αυτό, σύμφωνα με την Εταιρεία, εκδηλώνεται μεταξύ άλλων με τη σύνδεση σοβαρών ψυχικών διαταραχών με την επικινδυνότητα, την αντίληψη ότι οι ψυχικές διαταραχές είναι ανίατες, την άρνηση αποδοχής του σύγχρονου κοινοτικού μοντέλου φροντίδας, αλλά και την παραβίαση του ιατρικού απορρήτου και των προσωπικών δεδομένων.
Η ΕΨΕ σημειώνει επίσης ότι τα ίδια τα άτομα με ψυχική διαταραχή μπορεί να αποκτήσουν αρνητική εικόνα για τον εαυτό τους και να υιοθετήσουν τις προκαταλήψεις σε βάρος τους, φαινόμενο που συνδέεται με το self-stigma. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση, αυτοεγκατάλειψη και μη αναζήτηση διαθέσιμων ευκαιριών αποκατάστασης στο πλαίσιο της σύγχρονης ψυχιατρικής φροντίδας.
Πολύτιμη η γνώση των ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία
Η ουσιαστική συμμετοχή, σύμφωνα με την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία, δεν περιορίζεται στο να ακούγονται οι φωνές των ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία. Η γνώση τους, όπως επισημαίνεται, θα πρέπει να αξιοποιείται στη χάραξη πολιτικών και στη δημιουργία υποστηρικτικών δομών.
Στο ίδιο πλαίσιο, η αυτοσυνηγορία (self-advocacy) και η λογοδοσία των υπηρεσιών ψυχικής υγείας (service accountability) μπορούν να αποτελέσουν βασικούς πυλώνες για την αποτελεσματική διαχείριση της ψυχικής διαταραχής, χωρίς αποκλεισμούς και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η ΕΨΕ αναφέρεται επίσης στην ομότιμη συμπαράσταση (peer supporting), δηλαδή στη φροντίδα και στήριξη που παρέχεται από ανθρώπους που έχουν ανακάμψει προς άλλους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν την ίδια διαταραχή.
Σύμφωνα με την Εταιρεία, η τοποθέτηση πιστοποιημένων ομότιμων υποστηρικτών σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, στο πλαίσιο της αξιοποίησης της βιωμένης εμπειρίας, αποτελεί σημαντική μεταρρυθμιστική θεραπευτική καινοτομία που θα πρέπει να υιοθετηθεί.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ ΑΕ
