Παρουσίαση Βιβλίου: «Dǽdavasa brádva tópli mi dájma» – Πομακικές Παροιμίες
Το Ιστορικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης και το Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης συνδιοργανώνουν παρουσίαση του νέου βιβλίου του Νικολάου Θ. Κόκκα με τίτλο: «Dǽdavasa brádva tópli mi dájma» (Του παππού το τσεκούρι μάς ζεσταίνει πάντα). Παροιμίες και παροιμιακές φράσεις από τα πομακοχώρια της Θράκης. Η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει στην Αλεξανδρούπολη το Σάββατο 7 Φεβρουαρίου και ώρα 19:00 στο Ιστορικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης (Λεωφόρος Δημοκρατίας 335).
Σχετικά με το βιβλίο
Το βιβλίο “Dǽdavasa brádva tópli mi dájma” (Του παππού το τσεκούρι μάς ζεσταίνει πάντα). Παροιμίες και παροιμιακές φράσεις από τα πομακοχώρια της Θράκης εκδόθηκε από το Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης (Π.Α.ΚΕ.ΘΡΑ.) το 2025. Το βιβλίο αποτελεί μία γενική εισαγωγή στον παροιμιακό λόγο των Πομάκων της Θράκης. Παρουσιάζονται πρώτα τα βασικά χαρακτηριστικά των παροιμιών των Πομάκων, η θεματολογία και η κοινωνική τους λειτουργία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις παροιμίες που σχετίζονται με τον έρωτα, το γάμο, τους συγγενικούς δεσμούς, τη φύση και τα ζώα. Στη συνέχεια διερευνώνται οι μορφολογικές και θεματικές συγκλίσεις ανάμεσα στις ελληνικές παροιμίες και τις παροιμίες από τα πομακοχώρια. Στο τελευταίο κεφάλαιο οι παροιμίες των Πομάκων προσεγγίζονται μέσα από σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία. Στα τέσσερα παραρτήματα παρατίθεται Αλφαβητικός κατάλογος παροιμιών, Αλφαβητικός κατάλογος παροιμιακών φράσεων, Θεματικός κατάλογος και Πομακο-ελληνικό Γλωσσάρι.
Ομιλητές – Συντονισμός
Στην εκδήλωση θα μιλήσουν: Γιώργος Μαυρομμάτης, Αναπληρωτής Καθηγητής στο ΤΕΕΠΗ του Δ.Π.Θ., Άννα Δεληγιάννη-Τσιουλπά, φιλόλογος, συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας, Εμινέ Μπουρουτζή, Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων Ν. Ξάνθης και Νικόλαος Θ. Κόκκας, Δρ Λαογραφίας Δ.Π.Θ., συγγραφέας του βιβλίου. Τη βιβλιοπαρουσίαση συντονίζει η ομότιμη καθηγήτρια του Δ.Π.Θ. Αναστασία Οικονομίδου.
Βιογραφικά Ομιλητών
Ο Γιώργος Μαυρομμάτης γεννήθηκε στη Κομοτηνή το 1965 και μεγάλωσε εκεί. Σπούδασε Μάρκετινγκ, Παιδαγωγικά, Μουσική, Πολιτικές Επιστήμες και Νεότερη Ιστορία. Έχει εργαστεί ως εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, κυρίως σε μειονοτικά σχολεία στη Θράκη, αλλά και ως ερευνητής, εκπονώντας κυρίως έρευνα πεδίου (εθνογραφία). Σήμερα είναι αναπληρωτής καθηγητής στο ΤΕΕΠΗ του ΔΠΘ με γνωστικό αντικείμενο «Μειονοτική και Διαπολιτισμική Εκπαίδευση». Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα κινούνται στον ευρύτερο χώρο της εκπαίδευσης ιστορικών και μεταναστευτικών μειονοτήτων, επικεντρώνοντας στην Ελλάδα και κυρίως στο ζήτημα της εκπαίδευσης των παιδιών της μειονότητας στη Θράκη. Επίσης, έχει ερευνητικό έργο και δημοσιεύσεις πάνω την ιστορία του Ισλάμ στα Βαλκάνια και την Ανατολία, με έμφαση αφ’ ενός στη πολιτική διάσταση του Ισλάμ και αφ’ ετέρου στο ταγματικό Ισλάμ (αλεβισμό/ μπεκτασισμό) καθώς και στον χώρο της εθνομουσικολογίας, ενώ έχει συμμετάσχει και ως καλλιτέχνης αλλά και ως σύμβουλος σε μουσικά και άλλα καλλιτεχνικά projects.
H Άννα Δεληγιάννη-Τσιουλπά είναι συνταξιούχος φιλόλογος, συγγραφέας, αρθρογράφος, ποιήτρια, κριτικός λογοτεχνίας. Ερευνήτρια του τοπικού ιδιώματος της Σαμοθράκης. Το 2013 για το ερμηνευτικό λεξικό «Σαμοθράκη. Ιδιώματος Ανίχνευσις» 3555 λήμματα, έλαβε τον Α’ Έπαινο από την Ακαδημία Αθηνών. Σήμερα επανεκδίδεται με 6000 λήμματα, από το δήμο Σαμοθράκης επ’ ωφελεία των κατοίκων, προκειμένου να διασωθεί ο γλωσσικός πλούτος του νησιού.
Η Εμινέ Μπουρουτζή γεννήθηκε στο Δημάριο της Ξάνθης. Από μικρή τραγουδούσε τα παραδοσιακά πομάκικα τραγούδια της Ροδόπης, τα οποία διδάχθηκε από τους παππούδες και τις γιαγιάδες της, καθώς και στα νυχτέρια, στα χωράφια και στους μετζέδες. Το 2002 άρχισε να τραγουδά δημόσια και να καταγράφει τα παραδοσιακά πομάκικα τραγούδια. Το 2004, με το ψευδώνυμο Νερμάν Μολλά, κυκλοφόρησε από το Π.Α.ΚΕ.ΘΡΑ. το πρώτο της μουσικό cd με τίτλο “Πομάκικα τραγούδια από την ορεινή Ξάνθη”. Το 2007 ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων Ν. Ξάνθης. Το 2008 στην “Πομακική βραδιά” που διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πομάκων Ν. Ξάνθης ξεκίνησε να τραγουδάει με το πραγματικό της όνομα. Δύο ακόμα δίσκοι της με παραδοσιακά τραγούδια των Πομάκων εκδόθηκαν το 2008 (από το Π.Α.ΚΕ.ΘΡΑ.) και το 2011 (από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Πομάκων Ν. Ξάνθης). Από το 2016 εκτελεί χρέη Προέδρου στον Σύλλογο Πομάκων και έχει εκπροσωπήσει τους Έλληνες Πομάκους σε πολλά συνέδρια. Ως τραγουδίστρια έχει λάβει μέρος σε πολλές συναυλίες και εκδηλώσεις και έχει συνεργαστεί με σπουδαίους καλλιτέχνες. Ως πρόεδρος του Συλλόγου Πομάκων έδωσε έμφαση στην διάσωση και στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των Πομάκων καθώς και σε δράσεις που είχαν ως στόχο την βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της ορεινής Ξάνθης. Έχει επίσης λάβει μέρος σε ερευνητικά προγράμματα για την καταγραφή της γλώσσας και της προφορικής παράδοσης των Πομάκων της Θράκης.
Ο Νικόλαος Θ. Κόκκας γεννήθηκε στο Καρλόβασι Σάμου το 1964. Από το 1997 εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην Ξάνθη, όπου ασχολείται με την καταγραφή του λαϊκού πολιτισμού και ειδικότερα της προφορικής παράδοσης των Πομάκων. Ανάμεσα στις δημοσιεύσεις του συμπεριλαμβάνονται τα βιβλία: «Τα Πομακοχώρια της Θράκης. Ιστορία, γλώσσα, περιήγηση, λαϊκός πολιτισμός» (με τους Ν. Θ. Κωνσταντινίδη & Ρ. Μεχμεταλή, εκδ. Οδυσσέας, 2003), «΄Uchem so Pomátsko. Μαθήματα πομακικής γλώσσας» (Π.Α.ΚΕ.ΘΡΑ., 2004), «Παραμύθια και Παροιμίες από τη Γλαύκη του Ν. Ξάνθης» (με τον Αλή Ρόγγο, εκδ. Σταμούλη, 2005). Μαζί με τον Θ. Μαλκίδη έχουν επιμεληθεί την έκδοση του βιβλίου «Μετασχηματισμοί της συλλογικής ταυτότητας των Πομάκων» (Εκδοτικός Οίκος Σπανίδη, 2006). Έχει επίσης επιμεληθεί μαζί με τον Φεχρή Ιμάμ την έκδοση του ηχητικού αρχείου του Πέτρου Θεοχαρίδη με ανέκδοτες ηχογραφήσεις από τα πομακοχώρια (Πολιτιστικός Σύλλογος Πομάκων, 2018). Έχει εκπονήσει διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δ.Π.Θ. με θέμα: «Τα δημοτικά τραγούδια των Πομάκων της Θράκης στο πλαίσιο της βαλκανικής μουσικής παράδοσης. Συγκριτική μελέτη πολιτιστικών αλληλεπιδράσεων και διερεύνηση δυνατοτήτων παιδαγωγικής αξιοποίησής τους».
