Ο Ερμής μπορεί να έχει συρρικνωθεί περισσότερο από όσο πιστεύαμε
Νέα δεδομένα για την εξέλιξη του Ερμή φέρνει στο φως επιστημονική μελέτη, σύμφωνα με την οποία ο πλανήτης ενδέχεται να έχει συρρικνωθεί έως και 30% περισσότερο από τις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις. Η συνολική διάμετρός του μπορεί να έχει μειωθεί έως και κατά 23 χιλιόμετρα από τον σχηματισμό του, πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Νέα στοιχεία για τη συρρίκνωση του πλανήτη
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Αμερικανικής Ένωσης Γεωφυσικής (AGU) «Geophysical Research Letters». Όπως και οι άλλοι βραχώδεις πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος, ο Ερμής σχηματίστηκε μέσα από μια σειρά βίαιων συγκρούσεων μεταξύ βράχων και αστεροειδών που περιστρέφονταν γύρω από τον Ήλιο. Η ενέργεια που προέκυψε από αυτές τις συγκρούσεις παρήγαγε τεράστιες ποσότητες θερμότητας, τις οποίες ο πλανήτης χάνει σταδιακά έκτοτε.
Καθώς ο Ερμής ψύχεται, το εσωτερικό του συρρικνώνεται. Τα εξωτερικά βραχώδη στρώματα προσαρμόστηκαν στη μεταβολή του μεγέθους του μέσω ρηγματώσεων και του σχηματισμού τεκτονικών χαρακτηριστικών, όπως απόκρημνες πλαγιές και κορυφογραμμές.
Η επιφάνειά του είναι πλέον γεμάτη «ρυτίδες», οι οποίες αποτελούν ενδείξεις ότι ο πλανήτης είχε μεγαλύτερο μέγεθος στο παρελθόν. Ωστόσο, τα σημάδια αυτά έχουν σε αρκετές περιοχές καλυφθεί από συντρίμμια που προέκυψαν από κρατήρες πρόσκρουσης.
Το μέγεθος της συρρίκνωσης του Ερμή αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τους επιστήμονες, καθώς μπορεί να δώσει πληροφορίες για βασικά χαρακτηριστικά του εσωτερικού του και την εξέλιξή του.
«Μεγαλύτερη συρρίκνωση σημαίνει ότι ο Ερμής θα μπορούσε να διαθέτει μεγαλύτερο μεταλλικό πυρήνα, λιγότερα ελαφρά στοιχεία, όπως το πυρίτιο, αναμεμειγμένα στον μεταλλικό πυρήνα ή υψηλότερη αρχική θερμοκρασία», εξηγεί ο Γκάκου Νισιγιάμα, πλανητικός επιστήμονας στο Ινστιτούτο Διαστημικής Έρευνας του Γερμανικού Αεροδιαστημικού Κέντρου (DLR) και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Οι ερευνητές συνδύασαν προηγούμενους χάρτες των γεωλογικών ενδείξεων συρρίκνωσης με νέους χάρτες της τραχύτητας της επιφάνειας για ολόκληρο τον πλανήτη. Για πρώτη φορά, διαπίστωσαν ότι οι πιο τραχιές περιοχές του Ερμή παρουσιάζουν λιγότερες ορατές «ρυτίδες» που συνδέονται με τη συρρίκνωση.
«Αυτό μας έκανε να σκεφτούμε ότι υπάρχει κάποια διαδικασία που κρύβει τις δομές συρρίκνωσης», σημειώνει ο Νισιγιάμα, εκτιμώντας ότι υλικά από προσκρούσεις στις τραχιές περιοχές μπορεί να έχουν καλύψει τις σχετικές γεωλογικές δομές.
Έως 23 χιλιόμετρα μικρότερη διάμετρος
Για να εκτιμήσουν τη συνολική συρρίκνωση του πλανήτη, οι ερευνητές εξέτασαν τον βαθμό συρρίκνωσης που απαιτείται για τον σχηματισμό κορυφογραμμών και απότομων πλαγιών σε περιοχές οι οποίες έχουν υποστεί λιγότερες μεταβολές από προσκρούσεις.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δομές που δεν είναι πλέον ορατές στις ανώμαλες περιοχές μπορεί να αντιστοιχούν σε 10% έως 30% μεγαλύτερη συρρίκνωση κατά τη διάρκεια της ιστορίας του Ερμή. Ως αποτέλεσμα, η συνολική μείωση της διαμέτρου του μπορεί να φτάνει έως και τα 23 χιλιόμετρα, έναντι των τεσσάρων έως 16 χιλιομέτρων που εκτιμάται σήμερα.
Ο Νισιγιάμα επισημαίνει, πάντως, ότι ακόμη και οι νέες εκτιμήσεις ενδέχεται να υποτιμούν το πραγματικό μέγεθος της συρρίκνωσης. Τα διαθέσιμα δεδομένα από την αποστολή MESSENGER της NASA, η οποία ολοκληρώθηκε το 2015, μπορούν να χρησιμοποιηθούν με αξιοπιστία μόνο για τη μέτρηση γεωλογικών χαρακτηριστικών μεγαλύτερων από περίπου πέντε χιλιόμετρα.
Νέα δεδομένα αναμένεται να προκύψουν από την αποστολή BepiColombo, την τρίτη μόλις αποστολή που έχει σταλεί στον Ερμή. Από τον Νοέμβριο του 2026, το διαστημόπλοιο αναμένεται να αρχίσει να συλλέγει σαρώσεις υψηλότερης ανάλυσης της επιφάνειας του πλανήτη.
Οι ερευνητές, μεταξύ των οποίων και ο Νισιγιάμα, ο οποίος είναι μέλος της επιστημονικής ομάδας της αποστολής, ελπίζουν ότι τα νέα δεδομένα θα επιτρέψουν την καταγραφή των απότομων πλαγιών, των κορυφογραμμών και των κρατήρων πρόσκρουσης με μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ποτέ.
Πηγή: Μ.Κουζινοπούλου, ΑΠΕ-ΜΠΕ ΑΕ.
