Μεγάλες προοπτικές για τα ελληνικά ναυπηγεία
Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα στον τομέα της ναυπηγοεπισκευής, ωστόσο εξακολουθεί να αξιοποιεί μόνο ένα μικρό μέρος των δυνατοτήτων της. Νέα μελέτη της EY-Parthenon καταγράφει τις προοπτικές του κλάδου, επισημαίνοντας ότι, με στοχευμένες παρεμβάσεις, η χώρα μπορεί να εξελιχθεί σε ισχυρό περιφερειακό κόμβο ναυπηγοεπισκευαστικών υπηρεσιών και εξειδικευμένων ναυτιλιακών δραστηριοτήτων.
Η νέα μελέτη της EY-Parthenon, του βραχίονα εταιρικής στρατηγικής και συναλλαγών της EY Ελλάδος, παρουσιάζει τις δυνατότητες της Ελλάδας να εξελιχθεί σε περιφερειακό κέντρο ναυπηγοεπισκευαστικής και εξειδικευμένων υπηρεσιών, υπό την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστούν οι βασικές διαρθρωτικές προκλήσεις του κλάδου.
Τα ελληνικά ναυπηγεία διαθέτουν σαφή συγκριτικά πλεονεκτήματα στις επισκευές και μετατροπές πλοίων, χάρη στο χαμηλότερο λειτουργικό κόστος, το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και τη στρατηγική γεωγραφική θέση της χώρας στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Παρ’ όλα αυτά, η εγχώρια αγορά παραμένει σημαντικά υποαξιοποιημένη, καθώς απορροφά λιγότερο από το 1% του διαθέσιμου όγκου εργασιών συντήρησης διεθνώς, γεγονός που αποκαλύπτει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης.
Η ανταγωνιστικότητα του ελληνικού ναυπηγοεπισκευαστικού τομέα επηρεάζεται από τη γήρανση του εργατικού δυναμικού, την έλλειψη επανακατάρτισης, τις απαιτητικές συνθήκες εργασίας, αλλά και από γραφειοκρατικά και θεσμικά εμπόδια που καθυστερούν τις αδειοδοτήσεις και αυξάνουν το λειτουργικό κόστος.
Παράλληλα, οι περιορισμένες υποδομές, όπως η χωρητικότητα και το μέγεθος των δεξαμενών, σε συνδυασμό με το χαμηλό επίπεδο ψηφιοποίησης, δυσκολεύουν την αξιοποίηση της αυξανόμενης διεθνούς ζήτησης, ιδιαίτερα καθώς τα πλοία γίνονται μεγαλύτερα και τεχνολογικά πιο σύνθετα.
Από τις προκλήσεις στις ευκαιρίες ανάπτυξης
Σημαντικό ζήτημα αποτελεί και το υφιστάμενο λειτουργικό μοντέλο των ελληνικών ναυπηγείων, το οποίο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εξωτερικές αναθέσεις (outsourcing). Αν και το μοντέλο αυτό προσφέρει ευελιξία, περιορίζει την ανάπτυξη τεχνογνωσίας, αυξάνει την αστάθεια στην παραγωγή και δημιουργεί πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, η λειτουργία μέσω μεμονωμένων έργων δεν επιτρέπει την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και σταθερού κόστους παραγωγής.
Σήμερα, τα έσοδα του ελληνικού ναυπηγοεπισκευαστικού τομέα ανέρχονται περίπου στα 197 εκατ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας μόλις το 0,4% της παγκόσμιας αγοράς. Σύμφωνα με τη μελέτη της EY-Parthenon, ένα ρεαλιστικό σενάριο ανάπτυξης, με έμφαση σε συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων, θα μπορούσε να αυξήσει τη διεθνή διείσδυση στο 1,6%, εκτοξεύοντας τα έσοδα στα 759 εκατ. ευρώ.
Η μελέτη επισημαίνει ακόμη σημαντικές ευκαιρίες επέκτασης μέσω στρατηγικών συνεργασιών, ιδιαίτερα στον αμυντικό τομέα, όπου τα ελληνικά ναυπηγεία μπορούν να περάσουν από εργασίες χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας σε σύνθετα αμυντικά έργα. Παράλληλα, ο τομέας των πολυτελών σκαφών αναψυχής δημιουργεί νέες προοπτικές για εξειδικευμένες κατασκευές και υπηρεσίες υψηλής αξίας.
Η ανάλυση δείχνει ότι η ανάπτυξη της παγκόσμιας ναυτιλίας καθορίζεται πλέον από την αύξηση της χωρητικότητας και όχι του αριθμού των πλοίων, με ιδιαίτερη έμφαση στα μεγάλα bulk carriers και containerships. Επιπλέον, περισσότερο από το 53% της συνολικής αξίας ενός πλοίου δημιουργείται μέσα στα ναυπηγεία, κυρίως μέσω των ηλεκτρομηχανολογικών εργασιών εγκατάστασης (outfitting), γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της τεχνογνωσίας και της εξειδίκευσης.
Ταυτόχρονα, η ψηφιοποίηση, οι νέες τεχνολογίες και η απανθρακοποίηση μετασχηματίζουν ριζικά τη ναυπηγική βιομηχανία. Η χρήση ψηφιακών εργαλείων βελτιώνει την αποδοτικότητα και τον προγραμματισμό των έργων, ενώ οι αυστηρότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις επιβάλλουν νέες τεχνολογίες, καύσιμα και σχεδιασμό πλοίων. Έτσι, ο διεθνής ανταγωνισμός δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά στο κόστος εργασίας, αλλά στην τεχνολογική ωριμότητα, την καινοτομία και την ικανότητα προσαρμογής.
Τέλος, η γήρανση του ευρωπαϊκού στόλου δημιουργεί αυξημένη ζήτηση για επισκευές, μετατροπές και ενεργειακές αναβαθμίσεις, ενισχύοντας περαιτέρω τις προοπτικές ανάπτυξης του ελληνικού ναυπηγοεπισκευαστικού κλάδου.
